أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

335

قانون ( فارسى )

اگر بيخ ذكر به خارش افتد و بوى عفونت وجود داشته باشد و بخصوص اگر قبل از پيدايش چنين رسوبى ، چركى همراه ادرار باشد و اگر علائم ديگر همه حاكى از پختگى ادرار باشد ، معلوم مىشود كه اين رسوب متعلق به مثانه است و رگ‌هاى بالاتر ، صحيح المزاج و دور از بيمارى هستند . ليكن اگر اندام‌هاى ادرارى سالم باشند و التهاب و ضعف نيرو رخ دهد و تغيير رنگ رسوب به كبودى بزند معلوم مىگردد از گداختهء خلط مىباشد . اگر رسوب قاوتى و دشيشى به سرخى گرايد اكثر نشانهء سوختگى خون است و اگر به سپيدى زند به اكثر احتمال از گداختن و لخت شدن اندام‌هاست و گاهى نيز اتفاق مىافتد كه نشانهء گرى مثانه باشد . و تو از آنچه ياد گرفتى مىتوانى فرق آنها را بدانى . و اگر رسوب قاوتى و دشيشى به سياهى بزند معلوم است كه خون سوخته است و اين سوختگى بويژه در طحال روى داده است . همهء رسوب‌هاى ورقه‌اى باستثناى آنهائى كه مربوط به مثانه و كليه و مجارى ادرار هستند در حالت بيمارىهاى شديد بد و كشنده مىباشند . و تو در ميان اين رسوب‌هاى ورقه‌اى ، رسوب گوشتى را شناختى و دانستى كه اكثر مربوط به كليه است و در چه حالاتى مربوط به اين اندام نيست . چه اگر گوشت ، گوشتى درست و صحيح باشد و گداختن در ميان نباشد و ادرار پخته باشد ، رسوب مذكور دليل سلامت وريدهاست زيرا بيمارىهاى كليه از آنجا كه كليه بالاتر از وريدها قرار دارد مانع پخته شدن ادرار نمىشود . رسوب پيهى ( چربى ) دليل بر گداختن پيه و چربى و نيز علامت گداختن گوشت است ، بويژه اگر رسوب به آب طلا شباهت داشته باشد و در اينجا كمى و زيادى و آميزگى و جدائىپذيرى رسوب در راهنمائى ما به نوع بيمارى ، معتبر هستند بقرار زير : اگر رسوب زياد و جدائىپذير بود ، نشانهء بيمارى كليه است و از گداختهء پيه كليه خبر مىدهد . اگر رسوب كمتر و بسيار درهم آميخته بود از جاى دور تر از كليه آمده است . اگر تكه‌اى سفيدرنگ همانند دانهء انار را در ادرار ديدى بدان كه از پيه كليه جدا شده است . رسوب مرى « 121 » بويژه اگر رسوبى پسنديده و ته‌نشين باشد ، ناشى از قرحهء تركيده‌اى در اندام‌هاى ادرارى است ، وجود رسوب خلمى بر چند حالت محتمل است : ممكن است نشانهء زيادى خلط غليظ و ناپخته در بدن باشد و يا اينكه نشانه آن است كه

--> ( 121 ) - در نسخهء انگليسى بجاى « رسوب مرى » عبارت « رسوب چرك‌دار » آمده است .